Medicijnovergebruikshoofdpijn (MOH)

Hoofdpijn of migraine kan erger worden als je vaak pijnstillers of triptanen gebruikt. Heb je regelmatig hoofdpijn, dan komt dat misschien doordat je te veel pijnstillers slikt. Medicijnovergebruikshoofdpijn komt veel voor bij mensen met migraine of spanningshoofdpijn.

Wat is medicijnovergebruikshoofdpijn?

Heb je hoofdpijn of migraine en gebruik je daarvoor vaak pijnstillers of triptanen? Dan kun je daardoor juist meer hoofdpijn krijgen. Dit noemen we medicijnovergebruikshoofdpijn (MOH).

Kenmerkend is dat je juist hoofdpijn krijgt als je de pijnstillers of triptanen niet inneemt. Je krijgt dan hoofdpijn als onthoudingsverschijnsel. Je neigt er daardoor naar weer pijnstillers en/of triptanen te gaan gebruiken om die pijn te onderdrukken. Dit leidt tot een vicieuze cirkel van hoofdpijn en gebruik van pijnstillers en/of triptanen.

Hoe voorkom je medicijnovergebruikshoofdpijn?

Pijnstillers (vrij verkrijgbaar of op recept), triptanen en de combinatie van die medicijnen kunnen medicijnovergebruikshoofdpijn veroorzaken als je ze te lang en te vaak gebruikt.

Gebruik pijnstillers en/of triptanen maximaal 9 tot 10 dagen per maand. Zo voorkom je dat je hoofdpijn krijgt van de medicijnen zelf. De hoeveelheid per dag maakt niet uit voor de kans op medicijnovergebruikshoofdpijn. Houd je wel altijd aan de dosis zoals afgesproken met jouw arts.

Merk je dat je vaker pijnstillers of triptanen nodig hebt? Neem dan contact op met je huisarts of neuroloog. Zij kunnen dan met jou kijken of er andere behandelingen mogelijk zijn om de kans op hoofdpijn te verkleinen.

Er zijn verschillende mogelijkheden om te zorgen dat je minder aanvallen krijgt en daardoor minder pijnstillers of triptanen hoeft te gebruiken. Het kan ook zinvol zijn om te kijken of je in je dagelijks leven dingen kunt doen om beter met de hoofdpijn om te gaan. Bijvoorbeeld door meer rust te nemen en na een aanval de tijd nemen om te herstellen. Of door te kijken of je in je werk aanpassingen kunt doen.

“De eerste anderhalve week kon ik echt niks, maar daarna ging het met muizenstapjes beter.”

mirelle verhaal medicatieovergebruik

Mirelle had medicatie-overgebruikshoofdpijn

Ze moest afkicken van triptanen: “Gelukkig had ik veel lieve mensen om me heen”

Hoe herken je medicijnovergebruikshoofdpijn?

  • Pijnstillers of triptanen helpen minder goed tegen de hoofdpijn. De hoofdpijn gaat niet weg of komt
    sneller terug.
  • Je migraine of spanningshoofdpijn is erger geworden. Je hebt zelfs soms elke dag hoofdpijn die ook anders kan zijn dan je van je bekende hoofdpijn gewend bent.
  • Je hebt steeds meer pijnstillers of triptanen nodig.
  • Je wordt ’s ochtends of ’s nachts wakker met hoofdpijn.

Hoofdpijndagboek

Breng je hoofdpijn in kaart

Hoe vaak heb je hoofdpijn? Op welke momenten? Ben je misselijk, heb je een tranend oog of andere
klachten? Schrijf het op in een hoofdpijndagboek. Het is een kleine moeite en heeft als groot voordeel dat
je inzicht krijgt in jouw hoofdpijn. En je huisarts of neuroloog ook!

Hoofdpijndagboek

Waardoor ontstaat medicijnovergebruikshoofdpijn?

Je kunt medicatieovergebruikshoofdpijn krijgen door overgebruik van de volgende medicijnen:

  • Paracetamol
  • NSAID’s (bijvoorbeeld ibuprofen, naproxen, diclofenac)
  • Combinatiepreparaten van paracetamol met cafeïne, tramadol of anti-misselijkheidsmedicatie
  • Triptanen (aanvalsmedicijnen bij migraine)
  • Opioïden (bijvoorbeeld tramadol of morfine)

Medicijnovergebruikshoofdpijn kan ontstaan als je gedurende drie maanden of langer:

  • meer dan 15 dagen per maand paracetamol of NSAID’s gebruikt;
  • meer dan 10 dagen per maand triptanen of opioïden gebruikt;
  • meer dan 10 dagen per maand een combinatie van triptanen of pijnstillers gebruikt.

Het gaat dus niet om de hoeveelheid pijnstillers of triptanen die je per dag gebruikt, maar om de regelmaat waarmee je dit doet. Zelfs het langdurig gebruik van één paracetamol per dag kan medicijnovergebruikshoofdpijn veroorzaken. Je medicijngebruik kun je bijhouden met een  hoofdpijndagboek .

In het geval van triptanen maakt de toedieningsvorm niet uit. Je kunt van zowel de tabletten, injecties als neusspray medicijnovergebruikshoofdpijn krijgen.

Lotgenotencontact

Je staat er niet alleen voor

Soms wil je gewoon je verhaal kwijt. Of ervaringen delen met mensen die in hetzelfde schuitje zitten. Hoofdpijnnet organiseert allerlei activiteiten om in contact te komen met anderen: online, via de telefoon, of in jouw buurt.

Behandeling van medicijnovergebruikshoofdpijn

De meest gebruikte behandeling van medicatieovergebruikshoofdpijn in Nederland en Noord-West Europa is het zogenaamde ‘afkicken’. Gedurende 2 maanden (bij alleen triptangebruik) of 3 maanden (bij gebruik van ook andere pijnstillers) moet je dan helemaal stoppen met alle pijnstillers. Het advies is om ook met alle cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, cola, energiedrankjes, ice-tea) te stoppen in die periode.

Vanuit de hoofdpijnpolikliniek krijg je hierin begeleiding van de hoofdpijnneuroloog of de hoofdpijnverpleegkundige. Het blijft wel een proces dat je zelf door moet. Hulp en begrip van je familie of netwerk is een belangrijke steun.

“Bij 60 tot 80% van de mensen die het afkicken volhouden, verbetert de hoofdpijn van chronisch tot weer een aanvalsgewijze hoofdpijn.”

Door het stoppen met de pijnstillers wordt de hoofdpijn de eerste weken vaak erger, daarna zakt deze langzaam af. Het bijhouden van een hoofdpijndagboek is ook in de afkickperiode erg belangrijk.

Soms wordt tegelijkertijd met het afkicken ook al een preventief medicijn gestart, ook al is op dat moment nog niet altijd duidelijk wat de onderliggende soort hoofdpijn is en wat het juiste medicijn is. Na twee of drie maanden kijkt de arts samen met jou wat er overgebleven is van de hoofdpijn.

Bij 60 tot 80% van de mensen die het afkicken volhouden, verbetert de hoofdpijn van chronisch tot weer een aanvalsgewijze hoofdpijn. Dat is het moment dat je arts en jij een nieuw behandelplan kunnen maken.

In andere landen gaat men trouwens anders om met medicatieovergebruikshoofdpijn en afkicken. In Amerika en zuidelijke landen worden patiënten soms zelfs kort- of langdurend opgenomen met allerlei vochtinfusen. De onderbouwing hiervan is zeer gering.

Wat kun je zelf doen?

Leven met hoofdpijn

Waarschijnlijk heb je naast medicatieovergebruikshoofdpijjn ook een andere vorm van hoofdpijn, zoals migraine of spanningshoofdpijn. Het is belangrijk om daarvoor de juiste behandeling te vinden. Daarnaast zijn er ook andere manieren die kunnen helpen je hoofdpijn het hoofd te bieden. Lees meer over de volgende onderwerpen.